Sağlık Bakanlığı Tıbbi Cihaz Kurum Onayı Nasıl Alınır ?

Sozler

New member
Sağlık Bakanlığı Tıbbi Cihaz Kurum Onayı Nasıl Alınır? Süreç, Belgeler ve Farklı Bakış Açıları Tıbbi cihaz sektörüne yeni girmeyi düşünenlerin veya mevcut ürününü Türkiye pazarına sunmak isteyenlerin en çok merak ettiği konulardan biri, Sağlık Bakanlığı kapsamında gerekli izinlerin ve kayıtların nasıl tamamlanacağıdır. Açıkçası bu konuyu araştırırken yalnızca hangi belgenin alınacağını değil, yanlış bir işlem yapıldığında ortaya çıkabilecek maliyetleri, hasta güvenliğini ve üreticinin sorumluluklarını da düşünmek gerekiyor. Çünkü bir tıbbi cihazın piyasaya sunulması, sıradan bir ticari ürünün satışa çıkarılmasından çok daha kapsamlı bir süreçtir. Forumda bu konuyu ele alırken özellikle şu soruyu tartışmaya açmak istiyorum: Tıbbi cihazlarda mevzuata uyum sağlamak, öncelikle teknik belgelerin eksiksiz hazırlanmasıyla mı ilgilidir, yoksa sağlık hizmetlerinin ihtiyaçlarını ve insanların güven duygusunu anlamak da aynı derecede önemli midir? Farklı mesleki deneyimlere sahip kişilerin görüşleri, uygulamadaki sorunları anlamamıza yardımcı olabilir. 1. Tıbbi Cihaz Kurum Onayı Nedir? Türkiye'de tıbbi cihazların düzenlenmesi konusunda temel yetkili kurum, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumudur (TİTCK). Ancak günlük konuşmada kullanılan “Sağlık Bakanlığı tıbbi cihaz onayı” ifadesi, hukuken birbirinden farklı işlemleri kapsayabilir. Bu ayrımın doğru yapılması, başvuru sürecinin ilk ve en önemli adımıdır. Tıbbi cihazın niteliğine göre aşağıdaki işlemler gündeme gelebilir: • Ürünün tıbbi cihaz mevzuatı kapsamına girip girmediğinin belirlenmesi. • Ürünün risk sınıfının tespit edilmesi. • Uygunluk değerlendirmesinin gerçekleştirilmesi. • Gerektiğinde onaylanmış kuruluş değerlendirmesinden geçilmesi. • CE işaretlemesi için gerekli koşulların sağlanması. • Üretici, ithalatçı veya diğer ilgili ekonomik işletmecilerin kayıtlarının yapılması. • Ürünün Ürün Takip Sistemi (ÜTS) üzerinden ilgili kayıt ve bildirim işlemlerinin tamamlanması. Burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: Her tıbbi cihaz için TİTCK tarafından verilen, bütün ürünlerde aynı şekilde uygulanan tek bir “kurum onay belgesi” bulunduğunu varsaymak doğru değildir. Bazı ürünlerde üreticinin uygunluk değerlendirmesi ve uygunluk beyanı temel rol oynarken bazı ürünlerde onaylanmış kuruluşun sürece katılması gerekir. ÜTS kaydı da tek başına ürünün bütün mevzuat koşullarını karşıladığını göstermez. Dolayısıyla ilk soru “Hangi belgeyi alacağım?” değil, “Ürünüm hangi mevzuata tabi ve hangi uygunluk değerlendirmesinden geçmeli?” olmalıdır. 2. Başvuru Süreci Nasıl İlerler? Başvurunun ayrıntıları ürünün kullanım amacına, risk sınıfına, üretim biçimine ve başvuru sahibinin rolüne göre değişir. Bununla birlikte genel süreç belirli aşamalar üzerinden incelenebilir. Birinci aşama: Ürünün sınıflandırılması Öncelikle ürünün amaçlanan tıbbi kullanımını açık biçimde tanımlamak gerekir. Bir ürünün tıbbi cihaz sayılması yalnızca adına, görünüşüne veya üreticinin pazarlama açıklamasına bağlı değildir. Kullanım amacı ve mevzuattaki tanımlar belirleyicidir. Örneğin hastanın vücut sıcaklığını ölçmek üzere tasarlanan bir cihaz ile yalnızca ortam sıcaklığını ölçen bir cihaz aynı düzenleyici değerlendirmeye tabi tutulmaz. Benzer şekilde yazılım tabanlı bir ürünün tıbbi kararları destekleyip desteklemediği de sınıflandırmayı etkileyebilir. İkinci aşama: Risk sınıfının belirlenmesi Avrupa Birliği Tıbbi Cihaz Tüzüğü (MDR 2017/745) çerçevesinde tıbbi cihazlar genel olarak Sınıf I, IIa, IIb ve III şeklinde sınıflandırılır. Risk sınıfı yükseldikçe uygunluk değerlendirmesinin kapsamı ve üçüncü taraf denetimine duyulan ihtiyaç artabilir. Ancak her ürünün değerlendirmesi yalnızca genel risk algısına dayanmaz. Kullanım süresi, vücutla temas biçimi, cihazın invaziv olup olmadığı ve amaçlanan işlevi gibi ölçütler dikkate alınır. Örneğin basit bir harici cihaz ile yaşamı destekleyen bir cihazın teknik dosya ve klinik kanıt ihtiyaçlarının aynı olması beklenemez. Üçüncü aşama: Teknik dosyanın hazırlanması Teknik dosya, ürünün güvenliğini ve performansını ortaya koyan temel kanıt setidir. Ürünün tanımı, amaçlanan kullanım, tasarım bilgileri, risk yönetimi, doğrulama ve geçerli olduğu ölçüde klinik değerlendirme belgeleri bu kapsamda yer alabilir. Dosyada yalnızca belge bulunması yeterli değildir; belgelerin birbiriyle tutarlı olması gerekir. Ürünün etiketinde belirtilen kullanım amacıyla kullanım talimatındaki açıklamalar veya performans testlerindeki varsayımlar çelişiyorsa değerlendirme sürecinde sorun yaşanabilir. Dördüncü aşama: Uygunluk değerlendirmesi ve CE işaretlemesi Cihazın risk sınıfına ve uygulanabilir mevzuata göre üretici kendi uygunluk değerlendirmesini yapabilir veya onaylanmış kuruluşun değerlendirmesine ihtiyaç duyabilir. Gerekli koşullar sağlandığında AB uygunluk beyanı düzenlenir ve CE işaretlemesi ilgili mevzuatın gerektirdiği şekilde gerçekleştirilir. Burada CE işareti, ürünün hiçbir risk taşımadığı anlamına gelmez. İşaret, uygulanabilir mevzuatın temel güvenlik ve performans gerekliliklerinin karşılandığını gösteren uygunluk sisteminin bir parçasıdır. Beşinci aşama: ÜTS kayıt ve bildirimleri Türkiye'de ürünlerin ve ilgili ekonomik işletmecilerin Ürün Takip Sistemi kapsamındaki işlemleri, yürürlükteki kurallara göre tamamlanmalıdır. Ürünün sisteme kaydedilmesi, tanımlayıcı bilgilerin doğru girilmesi ve gerekli belgelerin uygun biçimde sunulması önemlidir. ÜTS işlemleri ile CE uygunluk değerlendirmesi birbirinin yerine geçmez. Birinin tamamlanmış olması diğerindeki eksiklikleri kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Altıncı aşama: Piyasaya arz sonrası yükümlülükler Sorumluluklar ürün piyasaya sunulduğunda sona ermez. Şikâyetlerin izlenmesi, ciddi olayların raporlanması, düzeltici faaliyetler ve uygulanabilir durumlarda saha güvenliği düzeltici faaliyetleri de mevzuata uyumun parçasıdır. Bu aşamada üretici, ithalatçı ve dağıtıcıların sorumlulukları birbirinden farklı olabilir. Bu nedenle işletmenin rolünün daha başlangıçta netleştirilmesi, ileride ortaya çıkabilecek hukuki ve operasyonel sorunları azaltır.

3. Başvuru İçin Hangi Belgeler Gerekir? Gerekli belgeler her ürün için aynı değildir. Aşağıdaki liste, özellikle üretici ve ithalatçıların hazırlık aşamasında dikkate alabileceği genel bir kontrol listesidir. | Belge veya bilgi | Amacı | |---|---| | Ürün tanımı ve kullanım amacı | Cihazın hangi amaçla kullanılacağını açıklamak | | Risk sınıflandırması | Uygulanacak uygunluk değerlendirmesini belirlemek | | Teknik dokümantasyon | Tasarım, üretim, güvenlik ve performans kanıtlarını sunmak | | Risk yönetimi belgeleri | Öngörülebilir tehlikeleri ve risk kontrol önlemlerini göstermek | | Test ve doğrulama raporları | Ürünün ilgili teknik gereklilikleri karşıladığını desteklemek | | Klinik değerlendirme belgeleri | Uygulanabilir durumlarda klinik güvenlik ve performans kanıtlarını ortaya koymak | | Uygunluk beyanı ve CE bilgileri | İlgili mevzuata uygunluğu belgelemek | | Etiket ve kullanım talimatı | Güvenli kullanım için gerekli bilgileri sağlamak | | Üretici ve ekonomik işletmeci bilgileri | Sorumlu tarafları tanımlamak | | ÜTS kayıt bilgileri | Türkiye'deki ilgili kayıt ve bildirim işlemlerini tamamlamak | Bu listedeki her belgenin her cihaz için aynı biçimde isteneceği düşünülmemelidir. Örneğin steril bir cihazın sterilizasyon süreçlerine ilişkin kanıtlara ihtiyacı olabilirken, ölçüm işlevi bulunan bir cihazda ölçüm doğruluğu ve ilgili doğrulama kayıtları öne çıkabilir. Yazılım tabanlı bir cihazda ise yazılım yaşam döngüsü, bilgi güvenliği ve performans doğrulaması ürünün niteliğine göre önem kazanabilir. İn vitro tanı cihazları için ayrıca İn Vitro Tanı Amaçlı Tıbbi Cihaz Yönetmeliği (IVDR) değerlendirilmelidir. Bu ürünlerde sınıflandırma ve uygunluk değerlendirmesi, genel tıbbi cihazlardan farklı kurallara tabi olabilir. 4. Erkeklerin ve Kadınların Bakış Açılarını Karşılaştırmak: Veriler Ne Söylüyor? Bu başlıkta dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta var: Tıbbi cihaz mevzuatına ilişkin süreçleri erkeklerin objektif, kadınların ise duygusal değerlendirdiğini gösteren, Türkiye'deki başvuru sahiplerini temsil eden güvenilir ve doğrudan karşılaştırmalı bir veri seti ortaya koymadan böyle bir sonuca varmak doğru olmaz. Bununla birlikte soruda belirtilen iki yaklaşımı, cinsiyete özgü değişmez özellikler olarak değil, farklı uzmanların veya paydaşların öne çıkarabileceği iki analiz biçimi olarak karşılaştırabiliriz. Böylece hem veri odaklı değerlendirmeyi hem de insan ve toplum üzerindeki etkileri dikkate alan yaklaşımı ele alabiliriz. Veri ve performans odaklı yaklaşım Bu yaklaşımda öncelik; mevzuat gereklilikleri, teknik kanıtlar, maliyetler, başvuru takvimi ve ölçülebilir performans göstergeleridir. Örneğin bir üretici, cihazının hangi risk sınıfında bulunduğunu, hangi testlerden geçmesi gerektiğini ve teknik dosyadaki eksikliklerin piyasaya arz tarihini nasıl etkileyebileceğini hesaplamak ister. Bu yaklaşımın güçlü tarafı, belirsizlikleri ölçülebilir sorunlara dönüştürmesidir. Üretici; başvuru hazırlık süresini, test maliyetlerini, dokümantasyon eksikliklerini ve kalite süreçlerindeki hataları takip ederek daha planlı hareket edebilir. Ancak veriye dayalı yaklaşımın da sınırları vardır. Her şeyin sayısal bir göstergeyle ölçülebileceğini düşünmek yanıltıcı olabilir. Örneğin bir cihazın test sonuçlarının uygun olması, gerçek kullanım ortamında bütün kullanıcıların talimatları doğru anlayacağını tek başına kanıtlamaz. Kullanılabilirlik, eğitim ihtiyacı ve farklı hasta gruplarının özellikleri de değerlendirilmelidir. İnsan deneyimi ve toplumsal etki odaklı yaklaşım İkinci yaklaşım, cihazın hastalar, sağlık çalışanları ve bakım verenler üzerindeki etkisini öne çıkarır.
 
Üst